Gezien de klimaatcrisis staat energiezuinigheid meer dan ooit in het middelpunt van de actualiteit. Als gevolg van het conflict tussen Rusland en Oekraïne wordt er gesproken over een winter met stroomonderbrekingen of black-outs. Aangezien veel huishoudens onder normale omstandigheden al moeite hebben om hun woning voldoende te verwarmen, is een gezamenlijke inspanning nu onontbeerlijk voor het algemeen belang en het milieu. Een inspanning die zowel de industrie als particulieren betreft, laten we dat duidelijk stellen.
Hoewel de term ‘soberheid’ voor velen verwijst naar het idee van gebrek of beperkingen, is er een paradigmaverschuiving nodig om dit om te zetten in een positief concept. We hebben altijd geleefd in de overtuiging dat alleen overvloed de weg naar geluk is. Dat is echter niet het geval. Het voorzien in onze basisbehoeften en het opbouwen van een rechtvaardigere samenleving, waarin iedereen toegang heeft tot comfort, geeft juist veel meer voldoening.
Om de impact op het milieu te beperken, kun je verschillende maatregelen nemen zonder dat je je levensstijl drastisch hoeft te veranderen. Volg deze gids!
Wanneer de actualiteit ons dwingt onze gewoontes te veranderen
Het is zover, het is tijd om in actie te komen. De afgelopen jaren zijn er steeds meer concepten ontstaan rond bewuster consumeren, maar zonder echte impact. Degrowth, minimalisme, energiezuinigheid: mooie termen die helaas weinig weerklank vinden. Er was een conflict tussen Rusland en Oekraïne voor nodig om ons echt te doen beseffen dat we niet in overvloed kunnen leven zonder schadelijke gevolgen. Deze keer is het anders: het raakt onze portemonnee, met een inflatiecijfer van 6,6 % dat in augustus werd geregistreerd. Natuurlijk is dit niet alleen te wijten aan de oorlog in Oekraïne (daling van de euro, begrotingsstimulering), maar sinds het begin van het conflict is alles op zijn kop gezet.
Bovendien wordt de aanvoer van bepaalde grondstoffen, die al in crisis verkeren, steeds moeilijker voor alles wat uit Rusland en Oekraïne komt, zoals gas, olie, steenkool, tarwe en maïs. De energiesector wordt het zwaarst getroffen. Daarom heeft de regering bedrijven opgeroepen hun energieverbruik zoveel mogelijk te beperken. Er zijn stroomonderbrekingsplannen (incidentele stroomonderbrekingen om overbelasting te voorkomen) opgesteld. Er worden verschillende maatregelen genomen om een stroomuitval deze winter te voorkomen.
De situatie wordt dus steeds gespannener, en we zien nu meer dan ooit hoezeer de Europese landen van elkaar afhankelijk zijn.
Het concept van soberheid komt dus weer volop in de schijnwerpers te staan in de media als een concrete oplossing voor een bewustere consumptie. Een oplossing die zowel economisch als ecologisch is en tegelijkertijd ons comfort waarborgt.
Maar afgezien van de energieproblematiek die ons bedreigt, is soberheid vooral een levensfilosofie die erop neerkomt dat we ons richten op het essentiële, om niet langer in de valkuil van overconsumptie te trappen.
Een paradigmaverschuiving om ons weer meer op onszelf te richten en duurzaam te handelen ten behoeve van het milieu. En er zijn tal van verbeterpunten: voeding, vervoer, energie… Zoveel onderwerpen, zoveel mogelijkheden voor verandering.
Het concept van ‘gelukkige soberheid’; terug naar de essentie
Milieuvriendelijk handelen betekent dat we onze kijk op de wereld in vraag stellen. De bezorgdheid over de schaarste aan hulpbronnen en de aantasting van het milieu zet ons ertoe aan onze gewoonten te herzien. Ecologische of energiezuinigheid wordt dan dé meest doeltreffende oplossing om op middellange en lange termijn concrete verbeteringen te realiseren.
Binnen de regering zijn werkgroepen opgericht om een plan voor energiezuinigheid op te stellen, met als doel ons verbruik tegen 2050 met 40% te verminderen. Sommige bedrijven hebben al maatregelen genomen , zoals het ’s nachts uitschakelen van reclameborden of het dimmen van de verlichting in de winkels.
Maar om te voorkomen dat dit aspect van soberheid op individueel niveau als negatief wordt ervaren, moeten we overstappen op het concept van ‘gelukkige soberheid’. Dit betekent dat we onze levenswijze moeten veranderen, door de nadruk te leggen op degenen die zich inzetten voor het algemeen belang, en niet op degenen die extreem vervuilende merken en producten met een zeer beperkte levensduur promoten.
Om dit te bereiken, kunnen er verschillende maatregelen worden genomen. Om te beginnen door ambachtelijk werk weer in de mode te brengen, met hoogwaardige producten die zijn vervaardigd uit edele materialen. Daarnaast is het belangrijk om kleine lokale producenten te steunen om de transparantie en traceerbaarheid van de gebruikte materialen te waarborgen. Daarnaast wordt het kopen van tweedehandsartikelen een steeds populairdere oplossing.
Langer gebruiken in plaats van vervangen; door geplande veroudering worden onze apparaten al snel onbruikbaar. Maar het is mogelijk om hun levensduur te verlengen door er goed voor te zorgen, of door ze te repareren als dat mogelijk is.
Door voor korte afstanden te kiezen voor milieuvriendelijkere vervoersmiddelen, zoals de trein of de fiets, kun je ook op een andere manier van de reis genieten. Een lofzang op de traagheid, om meer in het hier en nu te zijn.
En er zijn nog zoveel andere maatregelen mogelijk op het gebied van voeding, energie, cosmetica…
Gelukkige soberheid is een opeenstapeling van nieuwe gewoonten die ons op maatschappelijk niveau in staat stelt om de mentaliteit te veranderen en te evolueren naar een ethische en doordachte consumptie. Een positieve spiraal die ons naar een rechtvaardigere en milieuvriendelijkere wereld leidt.