De wereldbevolking blijft groeien, wat leidt tot een toename van de voedselconsumptie, wat uiteraard niet zonder gevolgen blijft. Dit geldt ook voor vlees, waarvan de wereldwijde consumptie sinds de jaren zestig is verviervoudigd. Volgens de FAO (de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties) is de industriële veeteelt verantwoordelijk voor bijna 15 % van de uitstoot van broeikasgassen. Helaas blijft ook het mariene milieu hier niet van gespaard. De milieueffecten van overbevissing zijn namelijk rampzalig en baren de autoriteiten zorgen. Geen enkele oceaan blijft gespaard van deze enorme bodemtrawls, die het mariene ecosysteem ernstig uit balans brengen en het uitsterven van bepaalde soorten veroorzaken. Deze praktijken worden al lang aan de kaak gesteld om hun schadelijke gevolgen te beperken en duurzame visserij te bevorderen, maar komen nog steeds veel te vaak voor.
Wat is overbevissing en wat zijn de gevolgen ervan?
Overbevissing is het in gevaar brengen van de mariene rijkdommen door een te intensieve visserij, waardoor de betrokken soorten zich niet meer kunnen herstellen. Het gaat hierbij voornamelijk om visserij met cyanide, explosieven of bodemtrawls. Van alle schadelijke visserijmethoden spant het trawlen van de zeebodem de kroon. Schepen met enorme netten varen rond om de bodem van zeeën en oceanen af te schrapen. En daarbij wordt alles meegesleurd: van de kleinste weekdieren tot dolfijnen. Dit is overigens de belangrijkste doodsoorzaak voor dolfijnen. Dit wordt bijvangst genoemd en maakt ongeveer 35 % van de vangsten uit. Bijna 30 miljoen ton zeedieren wordt in de netten van trawlers gevangen . Dit leidt tot een drastische afname van aquatische soorten (blauwvintonijn, zwaardvis, heek, kabeljauw…).
Door het verdwijnen van bepaalde roofdieren, zoals de haai (men schat dat de populatie van bepaalde haaien- en rogsoorten sinds de jaren ’70 met meer dan 70 % is afgenomen), wordt de populatie van kleinere vissen niet meer in toom gehouden, waardoor de toename van kwallen op de stranden van de Middellandse Zee wordt versterkt.
Ook koraalriffen worden getroffen door overbevissing. Aangezien ze onderdak bieden aan 30% van de mariene soorten, vormen ze een essentieel onderdeel van het mariene ecosysteem. Bovendien voorzien ze bijna 1 miljard mensen van voedsel en vormen ze echte natuurlijke beschermingsbarrières tegen stormen of tsunami's. En dan hebben we het nog niet eens over het plastic afval van netten die in de oceanen en zeeën zijn achtergelaten en die 10% van de mariene vervuiling uitmaken .
Een belangrijk milieuprobleem dat snelle en doeltreffende maatregelen vereist. Op 23 februari jongstleden, heeft het Ifremer (Institut Français de Recherche pour l'Exploitation de la Mer) heeft gemeld dat 56 % van de geconsumeerde vis afkomstig is uit duurzame visserij. Een verantwoordere manier van vissen die de toekomst heeft. Het is ook aan ons, consumenten, om ons hierover te informeren, zodat we actie kunnen ondernemen om de industrie aan te sporen tot meer ethisch verantwoord vissen.
Hoe kunnen we op ons eigen niveau iets doen?
We dragen allemaal een verantwoordelijkheid voor de milieu-impact van wat we consumeren. Daarom is het belangrijk om te kiezen voor duurzame oplossingen. Dat geldt ook voor duurzame visserij. Dit houdt in dat er op milieuvriendelijke wijze wordt gevist met kleine boten endat onbedoelde vangsten van vissen, weekdieren en walvisachtigen, die dood of gewond in de oceaan worden teruggezet,worden vermeden. Daarnaast mogen, zoals hierboven vermeld, geen bedreigde diersoorten worden gevangen. Om de juiste vis voor consumptie te kiezen, kun je vertrouwen op bepaalde keurmerken. Allereerst is er het MSC-keurmerk (MarineStewardship Council), dat voortkomt uit een samenwerking tussen het WWF en Unilever en dat garandeert dat de vis afkomstig is uit verantwoorde visserij en dat de quota worden nageleefd om ecosystemen niet te schaden (hoewel ze in 2020 werden beschuldigd van greenwashing). Het Franse milieukeurmerk „Pêche Durable“ bestaat sinds 2017 en garandeert een beperkte impact op het milieu.
Aangezien vrijwel alle vis in supermarkten afkomstig is uit niet-duurzame visserij, is het interessanter om de voorkeur te geven aan korte toeleveringsketens . Of dat nu rechtstreeks op markten aan zee of aan de oceaan is, via directe verkoop vanaf de boot, of via betrokken bedrijven zoals Poiscaille of Oh! Matelos in de Gironde.
Het verminderen van de consumptie van vis en zeevruchten is ook een doeltreffende oplossing, die bovendien geld bespaart, aangezien de prijzen zo sterk zijn gestegen. Daarnaast bevatten sommige vissoorten zeer veel kwik. Dit geldt bijvoorbeeld voor blauwvintonijn, zwaardvis en makreel.
Eet minder vis, maar eet wel gezonder door de voorkeur te geven aan niet-roofvissoorten zoals haring, ansjovis of sardines. En als u bang bent dat u te weinig omega 3 binnenkrijgt, weet dan dat deze vetzuren vooral voorkomen in plantaardige oliën (lijnzaadolie, koolzaadolie…), chiazaad of lijn zaad, en zelfs in bepaalde groenten zoals spinazie of avocado, maar dan in kleinere hoeveelheden.
Voor meer informatie over overbevissing: de documentaire *Seaspiracy* heeft onderzoek gedaan naar de rampzalige gevolgen van de industriële visserij voor ecosystemen