Het koopgedrag verandert voortdurend en beïnvloedt de markten, die zich aanpassen aan de nieuwe trends. Deze trends worden gestimuleerd door onderzoeken en andere gegevens die waarschuwen voor de schadelijke eigenschappen van bepaalde producten. Zo is er de afgelopen jaren een toenemende veeleisendheid bij de consumenten waarneembaar: omdat zij beter geïnformeerd zijn over de samenstelling en de productieomstandigheden, willen zij hiernaar handelen.
De voedingssector was de eerste sector die met dit fenomeen te maken kreeg. Van biologische producten en producten zonder toevoegingen of gluten tot Nutri-Score en plantaardige producten: fabrikanten moesten gezondere producten aanbieden en transparantie tonen om zich op de markt te kunnen handhaven.
Tegenwoordig strekt deze bereidheid om bewuster te winkelen zich echter ook uit tot andere gebieden. Ook cosmetica, kleding en meubels staan in de schijnwerpers. Natuurlijkheid doet overal zijn intrede: het is goed voor jezelf en goed voor de planeet, en staat voor kwaliteit – mits je niet in greenwashing trapt. Keurmerken, certificeringen, transparantie over de productie – er zijn talrijke aanwijzingen die aantonen dat een bedrijf betrouwbaar is op het gebied van ecologische verantwoordelijkheid.
De meubelmarkt wordt overspoeld met producten van gemiddelde tot slechte kwaliteit en met samenstellingen die schadelijk zijn voor de gezondheid en het milieu. Gelukkig zijn er enkele regels waar u rekening mee moet houden om een gezond huis te garanderen en de negatieve gevolgen voor het milieu te beperken.
I – Wanneer meubels onze binnenruimtes stilletjes vervuilen
Je zou het niet altijd zeggen, maar milieuvervuiling is overal, zelfs in onze woningen, waar ze 5 tot 10 keer hoger kan zijn dan de vervuiling buiten! De bronnen van deze vervuiling zijn talrijk: rook, verf, schoonmaakmiddelen … Maar wist u dat ook de meubels die u thuis gebruikt giftige stoffen kunnen afgeven? Dit worden vluchtige organische stoffen of VOS genoemd.
Uit verschillende studies is gebleken dat VOS in gesloten ruimtes alomtegenwoordig zijn. Het Nationaal Agentschap voor de Gezondheidsveiligheid van Voeding, Milieu en Arbeid (Anses) heeft in 2015 een rapport gepubliceerd waarin staat: „Volgens het uitgevoerde onderzoek kunnen ten minste 661 stoffen mogelijk door interieurartikelen worden uitgestoten”(1).
Van deze VOS komt er één bijzonder vaak voor in onze binnenruimtes: formaldehyde.
Formaldehyde: wat is dat?
Het gaat om een giftige stof die is ingedeeld als kankerverwekkende stof van categorie 1B (volgens Anses wordt verondersteld dat deze stof kankerverwekkend is voor de mens) en die in alle woningen in verschillende mate voorkomt. De stof komt vooral vrij uit bouwmaterialen, meubels en schoonmaakmiddelen.
Naast het kankerverwekkende potentieel kan langdurige blootstelling aan formaldehyde leiden tot irritatie van de ogen en de luchtwegen.
We brengen het grootste deel van onze tijd door in onze appartementen, huizen en kantoren … Luchtvervuiling binnenshuis is een belangrijk volksgezondheidsprobleem geworden. En dat is niet voor niets, want volgens een studie van het Franse Agentschap voor Gezondheidsveiligheid in Milieu en Arbeid (Afsset): „De bijdrage van de binnenlucht aan de totale blootstelling van de bevolking aan ingeademd formaldehyde zou 98 % bedragen”(2).
Bovendien heeft een enquête van de vereniging Women in Europe for a Common Future (WECF), in samenwerking met 60 Millions de consommateurs, aangetoond dat baby’s hierdoor extra worden getroffen. De enquête werd uitgevoerd in vier Europese landen, waaronder Frankrijk. Hieruit bleek dat 40 % van de geteste babykamers VOS-waarden (waaronder formaldehyde) vertoonde die boven de internationale richtwaarden lagen. Aangezien hun kamers vaak volledig worden gerenoveerd en voornamelijk worden ingericht met nieuwe meubels uit de detailhandel, draagt dit bij aan de verspreiding van schadelijke stoffen. Ten slotte heeft ook de Association Santé Environnement France (Asef) in 2009 een onderzoek uitgevoerd waarin de formaldehydegehaltes van vier verschillende babybedjes uit de detailhandel werden gemeten(3).
Uit de resultaten blijkt dat alle geteste bedden een kwart van de door Asef vastgestelde waarde voor formaldehyde uitstoten.
U begrijpt dat het tegenwoordig moeilijk is om hieraan te ontsnappen: formaldehyde is dus overal te vinden, te midden van andere schadelijke stoffen. Meubels die men voor onschadelijk zou kunnen houden, behoren tot de belangrijkste bronnen van VOC-emissies. Aangezien spaanplaat of multiplex, dat voor de productie van een groot deel van de in de handel verkrijgbare meubels wordt gebruikt en verwerkt, wordt gelijmd, gelakt, behandeld en zelfs geverfd, wordt het in zijn uiteindelijke vorm een bron van VOC-emissies, vooral in de eerste jaren.
Afgezien van de schadelijke dampen vormt de overgrote meerderheid van de meubels ook een ecologische ramp. Net zoals er ‘fast fashion’ bestaat, waarbij de collecties vaak worden vernieuwd om de verkoop te stimuleren, doet dit fenomeen zich ook voor in de meubelbranche. Dit wordt ‘fast furniture’ genoemd. En net als bij confectiekleding is de kwaliteit niet echt gegarandeerd, maar wordt deze vervangen door massaproductie, die zowel ten opzichte van de bij de productie betrokken partijen als ten opzichte van het milieu onethisch is.
Meubels uit de massamarkt hebben een korte levensduur en zijn moeilijk te recyclen. In ieder geval kunnen ze, als ze eenmaal versleten zijn, niet meer worden gebruikt, zoals vaak wel het geval was bij de meubels van onze grootouders, die een heel leven en langer meegingen.
Zoals bij elke massaproductie zijn er ook hier talrijke misstanden. Van de inkoop van het hout tot de verkoop van het eindproduct nemen we u mee naar een ondoorzichtige markt, waar kwantiteit boven kwaliteit gaat en gewetenloze industriëlen aan het werk zijn.
II – Een twijfelachtige productie met rampzalige gevolgen
In Frankrijk is er geen tekort aan bossen. En dat is niet voor niets, want we staan op de vierde plaats in Europa wat betreft de grootste bosgebieden.
Het hout dat in het land het meest voorkomt, is de robuuste en duurzame eik. Toch worden de spelers in de Franse meubelindustrie geconfronteerd met een tekort aan hout. Hoe verrassend het ook mag klinken: Frans hout is op de binnenlandse markt schaars. De export naar Azië en de VS wordt steeds belangrijker (vooral na de coronacrisis) en leidt tot een stijging van de grondstofprijzen en daarmee ook van de prijzen voor het eindproduct. Dit fenomeen wordt versterkt door het feit dat Rusland alle export van eikenhout uit zijn eigen productie heeft stopgezet. De nationale houtvereniging (FNB) heeft zelfs een petitie gestart voor een exportstop van eikenstammen.
Volgens douanegegevens werd tussen januari en mei 2021 187 167 m³ onbewerkt Frans eikenhout geëxporteerd naar China, dat zijn bossen wil behouden. Dit komt neer op een stijging van 42 % ten opzichte van 2020. Dit hout wordt, net als andere naaldhoutsoorten (den, spar, zilverspar …), zowel voor de Chinese markt gebruikt als in Azië verwerkt en vervolgens in Europa doorverkocht. Een rampzalige CO₂-balans, voordat een meubelstuk bij de eindklant terechtkomt.
Deze verkeerde koers brengt de Franse houtmarkt uit evenwicht en zet de Franse zagerijen en ambachtslieden onder druk.
Zagerijen zijn bedrijven die zich voornamelijk bezighouden met de verwerking van hout. Het hout ondergaat een eerste bewerking, waarna het wordt doorgestuurd naar schrijnwerkplaatsen of timmerbedrijven.
Het aantal zagerijen in Frankrijk is drastisch gedaald. In de jaren zestig waren er bijna 15 000, in de jaren tachtig bijna 5 000 en vandaag de dag zijn er minder dan 1 500. Een ambacht dat ten gunste van de grote spelers in de sector aan het verdwijnen is.
Een andere plaag die alle houtproducerende landen treft, is de illegale houthandel. Volgens de organisatie WWF wordt 15 tot 30 % van de wereldwijde houtproductie illegaal geëxploiteerd. En volgens Interpol bedraagt de omzet van deze illegale houtmarkt 51 tot 152 miljard Amerikaanse dollar per jaar.
Ook Frankrijk wordt getroffen door de houthandel, die vooral betrekking heeft op eikenhout, waarmee een parallelle markt wordt bevoorraad. In 2018 bleek uit een rapport van Greenpeace dat Franse bedrijven (en bedrijven uit andere landen) betrokken zijn bij de invoer van hout afkomstig uit frauduleuze transacties(4).
Sommige belangrijke spelers worden er zelfs van beschuldigd illegaal hout in te kopen. Dit geldt bijvoorbeeld voor IKEA, dat het onderwerp was van een onderzoek door de milieu-ngo Earthsight. Het bedrijf zou dennenhout van Russische oorsprong hebben ingekocht dat afkomstig is uit illegale kap, maar wijst deze beschuldigingen van de hand.
Een ecologisch en ethisch schandaal dat aanzienlijke negatieve gevolgen heeft voor het milieu en bovendien schade toebrengt aan de lokale bevolking die afhankelijk is van de bossen, met name in tropische gebieden.
Dit fenomeen leidt inderdaad tot versnelde ontbossing en een verstoring van het evenwicht in de biodiversiteit.
Een sombere constatering, waarvoor iedereen in verschillende mate medeverantwoordelijk is. Iedereen kan zijn steentje bijdragen om de negatieve gevolgen van deze industrie te beperken.
III – Een duurzamere wereld door verstandig consumeren
Als er verschillen ontstaan, dan is dat omdat de markt zich moet aanpassen aan een steeds remlozer wordende consumptie. We komen in de verleiding om onze meubels, die snel verslijten, te vervangen of onze inrichting te veranderen. Dit wordt aangemoedigd door de ‘fast furniture’-sector, die regelmatig nieuwe collecties op de markt brengt.
Maar zoals we hebben gezien, heeft dergelijk consumptiegedrag ook gevolgen voor onze gezondheid en onze planeet.
Steeds meer mensen willen hun gewoonten geleidelijk aan veranderen om er niet indirect aan mee te werken.
Gelukkig zijn er verschillende manieren om een gezond milieu te creëren.
Dat kan beginnen met kleine, eenvoudige maatregelen, zoals bijvoorbeeld het regelmatig luchten van de woning of de aanschaf van een luchtreiniger.
Om nog een stap verder te gaan: als u milieubewust te werk gaat en uw meubels wilt vervangen, kunt u bepaalde regels in acht nemen.
Om te beginnen kunt u op een tweedehandsmarkt op zoek gaan, ook al is het niet altijd even gemakkelijk om meubels te vinden die bij uw eigen smaak passen en vooral om te weten hoe ze zijn gemaakt.
Als u op zoek bent naar nieuwe producten, kunt u contact opnemen met bedrijven die gespecialiseerd zijn in milieuvriendelijke meubels. Meestal is er transparantie over de productieketen. Daar vindt u gedetailleerde informatie. Idealiter gaat het om Franse bedrijven die in Frankrijk produceren.
Bij KIPLI worden al onze meubels lokaal vervaardigd. We werken samen met ambachtelijke meubelmakers die uitsluitend hout verwerken dat grotendeels uit Frankrijk afkomstig is en volledig uit duurzaam beheerde bossen komt.
Om er zeker van te zijn dat het hout uit duurzame bronnen afkomstig is, kunt u vertrouwen op twee keurmerken: FSC en PEFC.
De FSC- en PEFC-keurmerken
Het FSC-keurmerk, Forest Stewardship Council, is een internationale ngo die tot doel heeft het gebruik van duurzaam hout te waarborgen, waardoor de biodiversiteit behouden blijft.
Het PEFC-keurmerk, Programme for the Endorsement of Forest Certification, is een ngo die een voortdurende verbetering van het bosbeheer garandeert.
Geef de voorkeur aan meubels van massief hout die zo min mogelijk zijn bewerkt. Ze zijn robuust, gaan lang mee en zijn veel gezonder. U kunt ook informeren naar de producten die worden gebruikt voor het in elkaar zetten van de onderdelen en de afwerking. Zoals u zich kunt voorstellen, geldt: hoe minder producten er worden gebruikt, hoe beter. Lijmen, lakken of wassen kunnen op waterbasis worden vervaardigd, zonder ftalaten en zonder VOS. Aarzel niet om de fabrikant om details te vragen. Hoe transparanter hij is over het productieproces, hoe zekerder u er van kunt zijn dat hij de samenstelling van deze producten onder controle heeft.
Als u kiest voor producten met een eenvoudig, tijdloos ontwerp, zal dit het vervelingseffect verminderen. Zo zult u minder geneigd zijn om uw interieur regelmatig te vernieuwen. Ze passen bij alle soorten interieurs.
Vertrouwen op toegewijde spelers in de sector die transparantie en ecologische verantwoordelijkheid uitdragen en samenwerken met lokale ambachtslieden, is een veilige keuze om je interieur met kwaliteitsmeubels in te richten.
Conclusie
Ieder individu draagt verantwoordelijkheid voor het tot stand brengen van een ethischere wereld en voor het behoud van ons zo waardevolle ecosysteem. Ook al heeft het wangedrag van sommige industriële bedrijven verstrekkende gevolgen, moet ieder individu naar eigen vermogen handelen om milieuvriendelijkere producten op de markt te brengen en producten die schadelijke stoffen bevatten te verbieden.
Bedrijven zoals KIPLI, met sterke waarden, hebben zich ten doel gesteld gezonde en duurzame alternatieven voor interieurinrichting aan te bieden. We zijn er meer dan ooit trots op om samen te werken met gelijkgestemde ambachtslieden om productlijnen te ontwikkelen van hoogwaardige materialen die op milieuvriendelijke wijze zijn gewonnen.
De verwachtingen van onze klanten zetten ons aan tot transparantie en nauwkeurigheid bij de productie van onze meubels. We zijn blij dat de vragen die we krijgen steeds gerichter zijn op de samenstelling van de producten – een teken van een verstandige en weloverwogen aankoop, zowel voor jezelf als voor de planeet.